5020

 

 

آئين كار اصول طراحي ايمني مدارس دربرابرآتش

 

 

 

 


آشنايي با موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران به موجب قانون، تنها مرجع رسمي كشور است كه عهده دار وظيفه تعيين، تدوين و نشر استانداردهاي ملي(رسمي) مي‏باشد.

تدوين استاندارد در رشته‏هاي مختلف توسط كميسيون‏هاي فني مركب از كارشناسان موسسه ، صاحبنظران مراكز و موسسات علمي، پژوهشي، توليدي و اقتصادي آگاه و مرتبط با موضوع صورت مي‏گيرد. سعي بر اين است كه استانداردهاي ملي، درجهت مطلوبيت‏ها و مصالح ملي و با توجه به شرايط توليدي، فني و فن آوري حاصل از مشاركت آگاهانه و منصفانه صاحبان حق و نفع شامل:

توليد كنندگان، مصرف كنندگان، بازرگانان، مراكز علمي و تخصصي و نهادها و سازمان‏هاي دولتي باشد. پيش نويس استانداردهاي ملي جهت نظرخواهي براي مراجع ذينفع و اعضاي كميسيون‏هاي فني مربوط ارسال مي‏شود. و پس از دريافت نظرات و پيشنهادها در كميته ملي مرتبط با آن رشته طرح و درصورت تصويب به عنوان استاندارد ملي(رسمي) چاپ و منتشر مي‏شود.

پيش‏نويس استانداردهايي كه توسط موسسات و سازمان‏هاي علاقمند و ذيصلاح و با رعايت ضوابط تعيين شده تهيه مي‏شود نيز پس از طرح و بررسي در كميته ملي مربوط و درصورت تصويب، به عنوان استاندارد ملي چاپ و منتشر مي‏گردد. بدين ترتيب استاندارهايي ملي تلقي مي‏شود كه بر اساس مفاد مندرج در استاندارد ملي شماره «5» تدوين و در كميته ملي مربوط كه توسط موسسه تشكيل مي‏گردد به تصويب رسيده باشد.

موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران از اعضاء اصلي سازمان بين‏المللي استاندارد مي‏باشد كه در تدوين استانداردهاي ملي ضمن توجه به شرايط كلي و نيازمندي‏هاي خاص كشور، از آخرين پيشرفت‏هاي علمي، فني و صنعتي جهان و استانداردهاي بين‏المللي استفاده مي‏نمايد.

موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مي‏تواند با رعايت موازين پيش‏بيني شده در قانون به منظور حمايت از مصرف كنندگان، حفظ سلامت و ايمني فردي و عمومي، حصول اطمينان از كيفيت محصولات و ملاحظات زيست محيطي و اقتصادي، اجراي بعضي از استانداردها را با تصويب شوراي عالي استاندارد اجباري نمايد. موسسه مي‏تواند به منظور حفظ بازارهاي بين‏المللي براي محصولات كشور، اجراي استاندارد كالاهاي صادراتي و درجه بندي آن را اجباري نمايد.

همچنين به منظور اطمينان بخشيدن به استفاده كنندگان از خدمات سازمان‏ها و موسسات فعال در ضمينه مشاوره، آموزش، بازرسي، مميزي و گواهي كنندگان سيستم‏هاي مديريت كيفيت و مديريت زيست محيطي، آزمايشگاه‏ها و كاليبره كنندگان وسايل سنجش، موسسه استاندارد اينگونه سازمان‏ها و موسسات را بر اساس ضوابط نظام تائيد صلاحيت ايران مورد ارزيابي قرار داده و در صورت احراز شرايط لازم، گواهي نامه تائيد صلاحيت به آنها اعطا نموده و بر عملكرد آنها نظارت مي‏نمايد. ترويج سيستم بين‏المللي يكاها، كاليبراسيون وسايل سنجش، تعيين عيار فلزات گرانبها و انجام تحقيقات كاربردي براي ارتقاي سطح استانداردهاي ملي از ديگر وظائف اين موسسه مي‏باشد.


 

كميسيون استاندارد اصول طراحي ايمني مدارس دربرابرآتش

(وسايل اطفاء حريق)

 

رئيس

سازمان آتش‏نشاني و خدمات ايمني تهران

كارشناس آتش نشاني

مرادي - جعفر

 

اعضاء

سازمان تربيت بدني ـ دفتر فني مهندسي

 مهندس معمار

آقابيگي - آذرميدخت

كارشناس آزاد

 مهندس محيط زيست

بازرگان - ناصر

سازمان نوسازي , توسعه و تجهيزات مدارس ـ دفتر تحقيقات

 دكتر آرشتيك

جزايري‏الموسوي - علي

مشاور مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

 مهندس شهرسازي

حناچي - سيمين

كارشناس آزاد

 مهندس مكانيك

كاروني - رضا

وزارت آموزش و پرورش ـ معاونت پژوهشي

اداره كل تغذيه و بهداشت مدارس

 كارشناس بهداشت

كريم دادي - مهوش

مشاور مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

 مهندس معمار

لك مظاهري - حسام‏الدين

 

دبير

مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

 مهندس معمار

صدرائي شاملو - حسن


فهرست مطالب

 

آئين كار اصول طراحي ايمني مدارس در برابر آتش

هدف و دامنه كاربرد

تعاريف و اصطلاحات

تسهيلات و وسايل اطفأ حريق

اطفأ حريق توسط متصرفين در مراكز آموزشي

نصب تجهيزات

ساير نكات ايمني مدارس


 

بسمه تعالي

پيشگفتار

 استاندارد آئين كار اصول طراحي ايمني مدارس در برابر آتش ( مبحث وسايل اطفأ حريق ) بوسيله كميسون فني مربوطه تهيه و تدوين شده و در پنجاه و هشتمين جلسه كميته ملي استاندارد ساختمان و مصالح ساختماني مورخ 77/12/24 مورد تأئيد قرار گرفته , اينك باستناد بند 1 ماده 3 قانون اصلاحي قوانين و مقررات مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مصوب بهمن ماه 1371 بعنوان استاندارد رسمي ايران منتشر مي‏گردد .

 براي حفظ همگامي و هماهنگي با پيشرفتهاي ملي و جهاني در زمينه صنايع و علوم , استانداردهاي ايران در مواقع لزوم مورد تجديدنظر قرار خواهند گرفت و هرگونه پيشنهادي كه براي اصلاح يا تكميل استاندارد برسد در هنگام تجديدنظر در كميسيون فني مربوط مورد توجه واقع خواهد شد .

 بنابراين براي مراجعه به آئين كارهاي ايران بايد همواره از آخرين چاپ و تجديدنظر آنها استفاده نمود .

 در تهيه و تدوين اين استاندارد سعي شده است كه ضمن توجه به شرايط موجود و نيازهاي جامعه حتي‏المقدور بين اين استاندارد و استاندارد كشورهاي صنعتي و پيشرفته هماهنگي ايجاد شود .

 لذا با بررسي امكانات و مهارتهاي موجود و اجراي آزمايشهاي لازم اين آيين‏كار با استفاده از منبع زير تهيه گرديده است :

 1 ـ دستورالعمل اجرايي محافظت ساختمانها در برابر آتش‏سوزي ـ نشريه شماره 112 ـ دفتر تحقيقات و معيارهاي فني ـ سازمان برنامه بودجه ـ سال .1371

 2 ـ محافظت ساختمان در برابر حريق ـ نشريه شماره 111 ـ دفتر تحقيقات و معيارهاي فني ـ سازمان برنامه و بودجه ـ سال .1373

 3 ـ قائم , گيسو ـ طراحي براي مقابله با آتش سوزي در مدارس ـ مركز تحقيقات ساختمان و مسكن ـ سال .1369

 4 ـ بختياري , سعيد ـ منطقيان , مهرداد ـ زرين قلم , عبدالصمد ـ آشنايي با نقش و اهميت آزمايشگاه آتش در ايمني ساختمانها ـ مركز تحقيقات ساختمان و مسكن ـ سال 1373

5- Fire and design of schools building bulletin No. 7 – 1973

6- Life safety code handbook – NFPA – first edition - 1985

 

 

(( آئين كار اصول طراحي ايمني مدارس در برابر آتش ))

( وسايل اطفأ حريق )

  1 ـ هدف و دامنه كاربرد

 هدف از آئين كار تعيين روشهاي صحيح و اصولي به منظور طراحي و تأمين حداقل تسهيلات و وسايل آتش‏نشاني ضروري براي مدارس جهت مهار و مبارزه با آتش سوزيهاي احتمالي مي‏باشد و در مدارش و اماكن آموزشي معمول كه زيربناي آنها تا 2800 مترمربع و يا كمتر از 4 طبقه مي‏باشند مي‏تواند مورد استفاده قرار گيرد . بديهي است براي اماكن آموزشي و مدارس يا بيش از مساحت فوق و طبقات بيشتر بايستي از استانداردهاي مربوطه و كارشناسان صلاحيتدار در اين زمينه بهره‏گيري شود .

  2 ـ تعاريف و اصطلاحات

 در اين آئين كار واژه‏ها و اصطلاحات با تعاريف زير بكار برده مي‏شود :

 2-1- خروج : بخشي از راه خروجي مي‏باشد كه از ديگر فضاهاي ساختمان مستقل بوده و ساختاري مقاوم در برابر حريق داشته باشد كه جهت پيمودن مسافت تا تخليه خروج پيش‏بيني مي‏شود . خروجها شامل : درهاي خروجي خارجي , مسافت پيمايش خروج , خروجهاي افقي و پله‏ها يا شيب راههاي مستقل خروج مي‏شود .

 2-2- دسترس خروج : قسمتي از راه خروجي كه به يك خروج هدايت مي‏شود .

 2-3- تخليه خررج : بخشي از  راه خروجي بين پايان يك خروج و يك راه عمومي بيرون از بناي ساختمان .

 2-4- متصرفين : منظور از متصرفين در اين استاندارد آن دسته از افراد حاضر در مدارس مي‏باشد كه توانايي استفاده از وسايل و تجهيزات آتش‏نشاني را دارند مانند : آموزگاران , مسئولين , خدمه و دانش‏آموزان .

 2-5- لوله تر آب آتش‏نشاني : شكبه لوله‏كشي آب آتش‏نشاني در داخل ساختمان مي‏باشد كه در حالت عادي درون لوله‏ها آب جريان دارد و در مواقع لزوم نيز از منبع ذخيره آب آتش‏نشاني توسط تلمبه‏هاي مخصوص نصب شده در تلمبه خانه , آب با فشار مناسب به جريان مي‏افتد تا با سر لوله‏هاي تعبيه شده در نقاط مختلف ساختمان جهت اطفأ حريق‏ها توسط متصرفين و يا نيروهاي آتش‏نشاني بهره‏برداري شود .

 2-6- لوله خشك آب آتش‏نشاني : شبكه لوله‏كشي آب آتش‏نشاني در داخل ساختمان مي‏باشد كه در حالت عادي درون لوله‏ها آب جريان ندارد و فاقد تلمبه خانه در مسير مي‏باشد . در مواقع اضطراري خودروهاي مبنع‏دار آتش‏نشاني از طريق دهانه ورودي شبكه كه در بيرون ساختمان و مجاور در ورودي تعبيه مي‏شود آب را با فشار مورد نياز به داخل تزريق مي‏نمايند و نيروهاي آتش‏نشاني از خروجيهاي اين شبكه تعبيه شده در طبقات و نقاط مختلف ساختمان جهت اطفأ حريق استفاده مي‏كنند .

 2-7- جعبه لوله آب آتش‏نشاني : جعبه‏اي نصب شده بر ديوار كه درون آن قرقره يا آويز شلنگ , سر لوله آتش نشاني , شير فلكه و سر قفل شلنگ آب آتش‏نشاني ( كوپلينگ ) 1 قرار دارد . بر روي در جعبه حروف انگليسي (F) يا (H) در اندازه درست منقوش شده است .

 2-8- طبقه‏بندي آتش سوزيها :

 2-8-1- آتش سوزيهاي نوع الف : شامل آتش سوزيهاي مواد معمولي مانند : چوب , پارچه , كاغذ , لاستيك و بسياري از پلاستيك‏ها مي‏شود كه پس از سوختن از خود خاكستر بجاي مي‏گذارند .

 2-8-2- آتش‏سوزيهاي نوع ب : شامل آتش سوزيهاي مايعات قابل اشتعال مانند : نفت , بنزين , روغنهاي آشپزي , گريس , روغنها , رنگهاي روغني , تينر و گازهاي قابل اشتعال مي‏باشد .

 2-8-3- آتش‏سوزيهاي نوع ج : شامل آتش‏سوزيهاي تجهيزات الكتريكي مي‏شود كه از جريان برق انرژي مي‏گيرند .

 2-8-4- آتش‏سوزيهاي نوع د : شامل آتش‏سوزيهاي فلزات قابل اشتعال مانند : منيزيم , سديم , پتاسيم , ليتيم , تيتانيوم و زيركونيوم مي‏شود .

 2-9- خاموش كننده‏هاي دستي : يك وسيله دستي كه درون آن ماده‏اي خاموش كننده تحت فشار قرار دارد و جهت خاموش كردن آتش در لحظات ابتدايي استفاده مي‏شود . اين خاموش كننده‏ها حتي در ساختمانهايي كه مجهز به آب افشانك‏هاي خودكار , جعبه لوله آب آتش‏نشاني و ديگر تجهيزات ثابت آتش‏نشاني مي‏باشد مورد نياز هستند . اين خاموش كننده‏ها به انواع زير طبقه‏بندي مي‏شوند :

 2-9-1- خاموش كننده نوع آبي : كه ماده اطفايي آنها آب مي‏باشد و باعث سرد كردن آتش و اطفأ آن مي‏شود .

 2-9-2- خاموش كننده نوع كفي : كه از تركيب مواد شيميائي داخل خاموش كننده كف بوجود مي‏آيد و يا كف بصورت آماده و تحت فشار درون آن مي‏باشد . عملكرد اين نوع مواد اطفايي بر آتش روش خفه كردن و يا دور كردن ماده سوختني از اكسيژن هوا مي‏باشد .

 2-9-3- خاموش كننده‏هاي پودري : درون اين خاموش كننده‏ها از انواع پودر خشك يا پودر شيميائي پر مي‏باشد كه تحت فشار گاز از درون خاموش كننده خارج مي‏شوند اين پودرها با توجه به ويژگيهاي بعضي مواد قابل اشتعال داراي بنيان‏هايي مانند : بي‏كربنات سديم , بي‏كربنات پتاسيم , فسفات آمونيم , كلريد پتاسيم و بعضي مواد اضافي جهت بهبود قدرت سيلات و ضد رطوبتي آن مي‏باشد . عملكرد اين نوع مواد اطفايي بر آتش عمل مكانيكي نيست بلكه باعث قطع شدن واكنشهاي زنجيره‏اي سوختن در آتش سوزيهاي مايعات كه معمولا با شعله همراه هستند , مي‏گردد .

 2-9-4- خاموش كننده‏هاي نوع انيدريدكربنيك (CO2) : درون اين نوع خاموش كننده‏ها فقط گاز انيدريد كربنيك (CO2) مي‏باشد كه بدليل خنثي بودن گاز كه عايق الكتريسته مي‏باشد جهت اطفأ حريقهاي الكتريسته استفاده مي‏شود . بدليل آنكه از هوا كمي سنگين‏تر است پس از پرتاب بر روي آتش , اكسيژن هوا را از روي حريق دور مي‏كند و در حقيقت با تقليل درصد اكسيژن هوا موجب خاموش شدن حريق مي‏گردد .

 2-9-5- خاموش‏كننده‏هاي نوع هالوژنه ( هالون‏دار ): درون اين خاموش كننده‏ها مواد هالوژن‏دار مانند : منو برموتري فلوئورومتان , منو برمو منوكلرو دي فلوئورو متان , تتراكلرور كربن وجود دارد عملكرد اين نوع خاموش كننده‏ها نيز قطع واكنشهاي زنجيره‏اي سوختن مي‏باشد و بنيان هالون جايگزين راديكالهاي آزاد سوختن مي‏شود كه حريق قطع مي‏گردد . بعلت تأثير سوء اين مواد بر اوزن جو اين نوع خاموش كننده‏ها منسوخ شده‏اند .

 2-9-6- خاموش كننده ماده تميز (200-FM) : درون اين نوع خاموش كننده ماده‏اي اطفايي بفرمول CF3CHFCF3 مي‏باشد . مكانيزم خاموش كردن آن قطع واكنش‏هاي زنجيره‏اي حريق مي‏باشد از آنجائيكه پس از استفاده از اين خاموش كننده هيچگونه اثري باقي نمي‏ماند به آن ماده اطفايي تميز گفته مي‏شود بعلت عدم تأثير سوء اين نوع ماده بر اوزن جو اين نوع خاموش كننده‏ها جايگزين خاموش كننده‏هاي هالون‏دار شناخته شده‏اند .

 2-9-7- خاموش كننده‏هاي سودا اسيد : نوعي خاموش كننده قديمي بوده است كه پس از تركيب دو ماده سود و اسيد در داخل خاموش كننده , حاصل تركيب بصورت ( آب و گاز ) از خاموش كننده خارج و بعنوان خاموش كننده آبي مورد استفاده قرار مي‏گرفتند كه اين خاموش كننده‏ها امروز منسوخ شده‏اند .

  3 ـ تسهيلات و وسايل اطفا حريق

 از مواردي كه به نيروهاي آتش‏نشاني و متصرفين مراكز آموزشي كمك مي‏كند تا از گسترش آتش جلوگيري بعمل آورند تجهيز مدارس به تسهيلات و وسايل آتش‏نشاني است . اگرچه بسته به شرايط محيطي هر مكاني ممكنست اين وسايل از تنوع كيفي و كمي برخوردار باشند وليكن امكانات , وسايل و تجهيزات زير حداقل نيازهاي آتش‏نشاني هستند كه بطور معمول هر مكان آموزش بايستي به آنها مجهز باشد .

 3-1- راههاي دسترسي به ساختمان

 3-1-1- زماني كه ساختمان آموزشي از خيابانهاي اصلي و جاده دور مي‏باشد , مسير دسترسي جهت خودروهاي آتش‏نشاني مورد نياز بوده و عرض هر مسير دسترسي كه امكان عبور خودروهاي آتش‏نشاني از آن باشد بايستي حداقل داراي 3 متر پهنا باشد .

 3-1-2- در مقابل ساختمان بايستي فضاي كافي و مناسب جهت دور زدن و مانور خودروهاي سنگين آتش‏نشاني وجود داشته باشد .

 3-2-3- جهت مانور خودروهاي آتش‏نشاني و عمليات نجات بايستي در مقابل ورودي اصلي به ساختمان تا فاصله 6 متري از آن هيچگونه مانعي وجود نداشته باشد .

 3-2- منبع آب ( تأمين آب آتش‏نشاني )

 3-2-1- مي‏بايست يك منبع آب قابل دسترس در فضاهاي باز اماكن آموزشي تعبيه شود و علاوه بر اين وجود يك يا دو شير آب آتش‏نشاني در نزديكي و مجاور مراكز آموزشي ضروري است بويژه اگر اين اماكن دور از معابر اصلي باشند .

 3-2-2- مأموران آتش‏نشاني نيز بطور معمول نبايستي جهت اطفأ آتش‏سوزيهاي احتمالي بيش از 100 متر لوله‏كشي نمايند ( بدليل تسريع در عمليات نجات و اطفأ حريق .) به همين لحاظ فاصله دورترين نقطه همكف ساختمان از نزديكترين شير آب آتش‏نشاني بايستي اجازه اين عمل را بدهد .

 3-3- تجهيزات آب آتش‏نشاني داخلي ساختمان

 3-3-1- لوله‏هاي خشك و تر آب آتش‏نشاني داخلي معمولا در مدارس مورد نياز نخواهند بود مگر آنكه ساختمان مدرسه بيش از 4 طبقه ارتفاع داشته و يا دور از معابر اصلي عبور خودروهاي آتش‏نشاني قرار داشته باشد .

  4 ـ اطفأ حريق توسط متصرفين در مراكز آموزشي

 4-1- انواع تجهيزات

 تجهيزات ايمني و آتش‏نشاني گوناگوني در مدارس مورد نياز مي‏باشد اما به آنچه كه ضروري است بايستي به شدت توجه شود كه افراد بتوانند با حداقل آموزش توانايي استفاده از آنها را داشته باشند . متداولترين انواع تجهيزات آتش‏نشاني عبارتند از :

 4-1-1- جعبه لوله آب آتش‏نشاني : كه احتمالا توسط مسئولين و مأمورين نشاني بكار برده مي‏شود بويژه در ساختمانهاي بزرگتر كه به عنوان جايگزين خاموش كننده‏هاي دستي آبي قابل حمل ( آب و گاز يا آب و هوا ) ضروري مي‏باشند .

 4-1-2- خاموش كننده‏هاي دستي :

 استفاده از اين نوع خاموش كننده‏ها بويژه در مدارس كوچك و دور دست مي‏تواند مطلوب باشد . جهت استفاده صحيح از اينگونه وسايل ابتدا بايستي انواع آتش‏سوزيهاي مدارس را شناخت كه متداولترين انواع آتش‏سوزيها در بند 2-9 معرفي شده‏اند .

 4-1-2-1- جهت مقابله با دسته اول آتش‏سوزيها بايستي حرارت را از آنها دور كرد بنابراين استفاده از آب و يا خاموش كننده‏هاي دستي آبي مناسب مي‏باشند و براي مناطق روستايي و بدون آب اين نوع خاموش كننده‏هاي دستي بسيار مطلوب هستند .

 4-1-2-2- جهت اطفأ آتش سوزيهاي دسته دوم يعني مايعات و گازهاي قابل اشتعال استفاده از كف آتش‏نشاني , پودر خشك و يا خاموش كننده‏هاي دي‏اكسيد كربن (CO2) مناسب هستند .

 4-1-2-3- جهت مقابله با آتش سوزيهاي دسته سوم ( حريقهاي الكتريسيته ) استفاده از خاموش كننده‏هاي دي اكسيد كربن (CO2) و خاموش كننده ماده تميز (200 FM) مناسب هستند .

 4-1-2-4- جهت مقابله با آتش سوزيهاي دسته چهارم يعني آتش سوزي فلزات قابل اشتعال استفاده از خاموش كننده پودر خشك شيميائي مناسب مي‏باشد .

 4-1-2-5- خاموش كننده‏هاي كفي دستي كمتر معمول هستند اما كف‏هاي نوع مكانيكي به وفور توسط نيروهاي آتش‏نشاني مورد استفاده قرار مي‏گيرند كه نيازمند بكارگيري وسايل ويژه مي‏باشد .

 4-1-2-6- برخي از انواع خاموش كننده‏هاي پودري براي هر سه دسته اول آتش سوزيها قابل استفاده مي‏باشند كه به آنها خاموش كننده‏هاي پودري چند منظوره گويند .

 4-1-2-7- بدليل برخاستن گازهاي داغ از سطح حريق جرياني از هوا بصورت باد از پائين به بالا شكل مي‏گيرد كه در محيطهاي باز اين جريان هوا شديدتر خواهد بود لذا استفاده از خاموش كننده‏هاي انيدريد كربنيك (CO2) براي اطفأ آتش سوزيهاي دسته اول و دوم در محيطهايي كه اطراف آن باز باشد تأثير مطلوب ندارد .

 4-1-2-8- براي خاموش كردن آتش سوزيهاي دسته دوم , سوم و چهارم بهيچوجه از آب يا خاموش كننده‏هاي آبي نبايد استفاده شود زيرا ممكنست خطراتي بوجود آورد و يا باعث توسعه و گسترش حريق شود .

 4-1-3- سطلهاي شن و ماسه

 در گذشته از سطلهاي محتوي شن يا ماسه جهت اطفأ بعضي حريقها استفاده مي‏شد . ابداع خاموش كننده‏هاي جديد با مواد خاموش كننده مؤثرتر جايگزيني براي اين نوع سطل‏ها شد . معهذا هنوز هم در نقاط دور افتاده امكانات سطل‏هاي محتوي شن و ماسه خشك مي‏توانند بعنوان وسيله‏اي مؤثر و مطلوب براي اطفأ آتش‏سوزيهاي كوچك و موضعي باشند .

 4-1-4- سطل‏هاي آب

 از ارزانترين نوع تجهيزات آتش‏نشاني مي‏باشند . وليكن در خيلي موارد با نوع آتش‏سوزي تناسب ندارند و معمولا زشت بنظر مي‏رسند و يا ممكنست به اشتباه استفاده شده و يا آب داخل آنها بخار شود . علاوه بر اين , عملكرد آنها در اطفأ حريق نيز محدود است و بايستي سطلهاي آب قبل از اينكه مورد استفاده قرار گيرند به محل حمل شوند .

 4-1-5- پتوهاي نسوز آتش‏نشاني

 4-1-5-1- پتوهاي نسوز آتش‏نشاني براي اطفأ لباس و پوشش افراد كه طعمه آتش شده‏اند بسيار مطلوب هستند براي اين منظور بايد فرد حريق زده را در اين پتوها پيچانده و بر روي زمين بغلطانند .

 4-1-5-2- از پتوهاي نسوز آتش‏نشاني مي‏توان براي خاموش كردن حريقهاي كوچك و موضعي دسته دوم آتش‏سوزيها مانند : روغن آشپزي , پيت نفت , چراغهاي خوراك‏پزي , بشكه قير و غيره استفاده نمود و با انداختن اين پتو بر روي حريق آن را خفه كرده و آتش‏سوزي اطفأ مي‏گردد .

 4-1-5-3- از اين پتوها مي‏توان بصورت چتر محافظتي جهت ممانعت از پرتاب جرقه‏ها و مذابه‏ها به اطراف در زمان جوشكاري و برش و پيشگيري از خطر بروز حريق استفاده نمود .

 4-2- تمامي تجهيزات و وسايل آتش‏نشاني مدارس مي‏بايست مطابق با استانداردهاي ملي يا استانداردهاي معتبر بين‏المللي باشند .

  5 ـ نصب تجهيزات

 شبكه و تجهيزات اعلام و اطفأ حريق بويژه براي ساختمانهاي بلند و يا با اهميت خاصي مي‏بايستي با نظرخواهي و مشورت كارشناسان صلاحيتدار آتش‏نشاني انجام گيرد . نكات زير بعنوان راهنماي اصلي نصب تجهيزات آتش‏نشاني در مدارس كاربرد دارد .

 5-1- در مدارس بزرگ و يا در مراكز آموزشي كه خطرات بالقوه‏اي احساس مي‏شود مي‏بايستي لوله آب آتش‏نشاني طراحي و در نظر گرفته شود .

 5-2- مدارس بايد به خاموش كننده‏هاي دستي آبي مجهز شوند به غير از جاهائيكه استفاده از كف , پودر خشك , ماده تميز (200 FM) و يا دي‏اكسيدكربن (CO2) توصيه شده است . ( جدول شماره 1)

 5-3- پيش‏بيني حداقل يكدستگاه خاموش كننده از نوع مناسب در هر يك از فضاهاي آموزشي مندرج در جدول شماره 1 ضروريست .

 5-4- حداقل ظرفيت خاموش كننده‏هاي آبي و كف مي‏بايست 7/5 لير ( دو گالن ) باشد . خاموش كنندهاي پودري خشك دو كيلوگرم و دي‏اكسيدكربن نبايستي كمتر از 1 كيلوگرم براي آزمايشگاه و كارگاههاي آموزشي و كمتر از 2 كيلوگرم در آشپزخانه باشد و تمامي آنها بايستي مطابق استاندارد ملي شماره 0869 آتش خاموش كن‏هاي دستي باشند .

 5-5- ضوابط نصب و استقرار خاموش كننده‏ها

 5-5-1- علاوه بر خاموش كننده‏هاي تعيين شده مطابق با دستورات جدول شماره (1)، تجهيزاتي از نوع آبي بايستي در سرتاسر ساختمان نصب شود و فاصله بين خاموش كننده تا نقاط دور دست ساختمان در زمان بروز حريق نبايستي از 30 متر تجاوز كند .

 5-5-2- خاموش كننده‏هاي آبي بايد در مسير راههاي فرار از ساختمان نصب شوند .

 5-6- محل نصب خاموش كننده‏ها در داخل اطاقها و كلاسها بايستي نزديك در خروج باشد .

 5-7- در مجاورت هر زنگ خطري ( شستي اعلام كننده حريق ) بايد يك خاموش كننده نصب شود .

 5-8- براي هر خاموش كننده بايد قفسه يا طاقچه‏اي در نظر گرفته شود كه كف اين قفسه حداكثر 1/4 متر بالاتر از سطح زمين با كف طبقه قرار گيرد .

 5-9- توصيه‏هاي لازم در مورد مكان قرار گرفتن خاموش كننده‏ها نيز در جدول انتخاب خاموش كننده‏هاي آتش شماره (1) ذكر شده است .

 5-10- دو كيسه حاوي شن يا ماسه خشك بايد در هر آزمايشگاهي قرار داده شود .

 5-11- يك پتوي نسوز آتش‏نشاني از جنس پنبه نسوز كه در جعبه ضدحريق قرار دارد . بايد در مجاورت خاموش كننده بر روي ديوار آشپزخانه , آزمايشگاه , كارگاههاي صنايع دستي , كارگاههاي فني و حرفه‏اي و در هر يك از سالنهاي اجتماعات نصب گردد . ( در سالنهايي كه صحنه (( سن )) متحرك مي‏باشد , پتو و جعبه آن بايد در بهترين موقعيت قابل دسترس قرار گيرد .)

  6 ـ ساير نكات ايمني مدارس

 6-1- اساسي‏ترين موضوع بهنگام بروز آتش‏سوزي در مدارس كه از گروه اماكن تجمعي محسوب مي‏شوند , اطلاع سريع و بموقع متصرفين از آتش‏سوزي و تخليه محل مي‏باشد . بنابراين :

 6-1-1- براي مدارس بزرگ و بيش از چهار طبقه نصب دستگاههاي كشف و اعلام و هشدار دهنده حريق خودكار و دستي ضروري مي‏باشد .

 6-1-2- براي مدارس كوچك نصب اعلام كننده حريق دستي ( شستي و زنگ اعلام حريق ) ضروريست .

 6-2- در صورتيكه طبقه‏اي از ساختمان مدرسه در زير طبقه همكف يا خروجي ساختمان قرار داشته باشد بايستي به شبكه آبفشان خودكار ( اسپرينكلر خودكار ) مجهز باشد مگر آنكه هر كدام از كلاسها و اطاقهاي اين طبقه مجهز به پنجره‏اي مشرف به بيرون باشند كه تخليه اضطراري افراد از آن امكان‏پذير باشد .

 

 

 

 

 

1-Coupling


 

ISLAMIC REPUBLIC OF IRAN

 

Institute of Standards and Industrial Research of Iran

 

ISIRI NUMBER

 

5020

 

 

Code of practice : disign of schools buildings

Against fire. Fire extinction devices.